Fransa'daki yeni A69 otoyolunda gidiş-dönüş 20 eurodan fazla: fiyatı kim belirledi?

Toulouse ile Castres arasındaki A69 daha yeni açıldı ve şimdiden tartışmanın tam ortasında. Sebep basit: 53 km'lik bu otoyolda gidiş-dönüş yolculuk 20 eurodan fazlaya geliyor.

Projeyi destekleyen yerel siyasetçiler bile şikâyetçi. Kendilerine verilen sözler yüzünden kandırılmış hissettiklerini söylüyorlar.

Ne oldu?

A69, proje etrafında dört yıl süren sert bir çatışmanın ardından 6 Kasım Cuma günü açıldı. Karşı çıkanlar projeyi çevreye zarar veren bir yapı olarak nitelemişti. Güzergâh boyunca yaşayanlar da otoyolun yarattığı "enclavement" (yani dış dünyadan kopmuş hissi) nedeniyle eleştirilerde bulunuyor.

Ancak herkesin dikkatini çeken şey fiyat oldu. Kilometre başına yaklaşık 16 sentle A69, Fransa'nın en pahalı otoyollarından biri. Ülke ortalaması ise 11 sent civarında.

Neden bu kadar pahalı?

Ücret sürpriz değildi: inşaat başlamadan önce belirlenmişti. Otoyolun işletmecisi Atosca, Fransız devletiyle 2022'de imzaladığı sözleşme kapsamında fiyatları belirliyor. Bu anlaşma, yolun 2077'ye kadar yapımını ve işletilmesini kapsıyor; kurallar ve fiyat tavanları da içeriyor. Atosca tarifelerini öneriyor, devlet de bunların sözleşmeye uygun olup olmadığını denetliyor.

Yine de bir indirim yoldaydı. Devlet, yerel yönetimler ve Atosca, iki kesimde ücretlerin yaklaşık üçte bir oranında düşürülmesi karşılığında 41 milyon euroluk ek kamu desteği üzerinde anlaşmıştı. Ancak Eylül sonunda Conseil d'État (Fransa'nın en yüksek idare mahkemesi) hukuki gerekçelerle olumsuz görüş bildirdi. Hükümet anlaşmayı askıya aldı, dolayısıyla ilk tarifeler geçerli.

Karşılaştırma için: Langon ile Pau arasındaki A65'in maliyeti kilometre başına yaklaşık 19 sent. Paris yakınlarındaki A14'te ise yaklaşık 20 km için 10,80 euroya kadar ödenebiliyor; bu da kilometre başına 51 sent demek.

Sırada ne var?

Fiyatlar yine de düşebilir. Devlet ve yerel yönetimler, Conseil d'État'nın dile getirdiği hukuki kurallara uygun yeni bir sözleşme ekinde anlaşabilir. Ulaştırma Bakanı Philippe Tabarot Cuma günü, yerel yönetimlerle hukuka uygun bir çözüm üzerinde çalıştığını söyledi.

Diğer seçenek ise Atosca'nın fiyatları kendi isteğiyle düşürmesi. Sözleşmedeki rakamlar taban değil tavan fiyat, yani şirket daha az ücret almakta serbest.