Bank of England faizi %4'e çıkardı, yeni bir artış kapıda olabilir

Bank of England, üç yıldan uzun bir aradan sonra ilk kez faiz artırdı ve politika faizini %3,75'ten %4'e çıkardı. Bankanın başkanı ise bunun son artış olmayabileceğini söylüyor.

Ne oldu?

Bankanın para politikası komitesinin (faizleri belirleyen kurul) dokuz üyesinden sekizi çeyrek puanlık artıştan yana oy kullandı. Dokuzuncu üye Catherine Mann ise daha büyük, yarım puanlık bir artış istedi.

Nedeni enflasyon. İran savaşı, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik bir anlaşma umutları sönünce petrol fiyatlarını aylardır varil başına 100 doların üzerinde tutuyor. Banka şimdi Birleşik Krallık enflasyonunun gelecek yılın ortasına kadar %4,9'a çıkmasını bekliyor. Temmuzdaki tahmini %3,2'ydi, eylülde ise rakam %3,5'ti.

Evin için kredi çektiysen (mortgage) bu karar seni doğrudan etkileyecek. Karar ayrıca John Healey'nin, zor durumdaki hanelere "nefes alma alanı" vaat eden ilk bütçesinden bir hafta sonra geldi.

Neden herkes bunu konuşuyor?

Çünkü maliyetler insanları zaten sıkıştırıyor. Komite, vergi sonrası reel gelirin bu yıl ve gelecek yıl düşmesini bekliyor. Ayrıca Ofgem enerji fiyat tavanının (hane halkı enerji faturalarına konan üst sınır) yıllık 1.723 sterline denk gelen seviyeden Ocak'ta 2.150 sterline çıkmasını, Nisan'da ise yeniden artmasını öngörüyor. Gıda fiyatı enflasyonu 2027 ortasında %4,75'e ulaşabilir.

Başkan Andrew Bailey, bu artışın "kaçınılmaz uzun bir artış dizisinin ilki olarak görülmemesi" gerektiğini söyledi. Ancak Orta Doğu'daki çatışma çözülmezse bunun sonuncu olmasının da pek olası görünmediğini ekledi. Petrol son iki günde 100 doların altına indi; Bailey bunu olumlu bulduğunu söyledi. Görüşünü değiştirmesi için bunun kalıcı olması gerektiğini belirtti.

Komite bundan sonrası konusunda bölünmüş durumda. Alan Taylor bu artışı "şimdilik bir kerelik" sigorta hamlesi olarak niteledi. Mann ise bankanın enflasyon konusundaki itibarını korumak için daha büyük bir adım gerektiğini savundu.

Healey, İran çatışmasının "ailelerin cebine derinden işlediğini" söyledi. 20 milyon haneye verilecek 100 sterlinlik enerji ödemesine ve dondurulan akaryakıt vergisine dikkat çekti. Gölge maliye bakanı Andrew Griffith ise artışı "çalışkan aileler için bir başka ters rüzgâr" diye niteledi.

Sırada ne var?

Bir sonraki karar 17 Aralık'ta bekleniyor. Bazı analistler Noel öncesinde bir artışın mümkün olduğunu düşünüyor. Oxford Economics'ten Andrew Goodwin, Aralık ya da Şubat'ta bir artışın daha yapılmasının olası olduğunu söylüyor.

Hatırlatalım: Öncesinde ne olmuştu?

Banka faizi Ağustos 2023'te 2008'den bu yana en yüksek seviye olan %5,25'e çıkarmıştı. 2020'den beri ilk kez Ağustos 2024'te faiz indirdi. Şimdi yön yeniden tersine döndü.