El Niño 2027 başından itibaren market faturanı artırabilir, uyarıyor BoE

Önümüzdeki yıl haftalık market alışverişin pahalanabilir ve bunda dünyanın öbür ucundaki havanın da payı var. İngiltere Merkez Bankası (Bank of England), El Niño'nun Britanya'da gıda fiyatlarını yukarı çekmesinin muhtemel olduğunu söylüyor.

İlk olarak meyve ve sebzelerin zamlanması bekleniyor.

Ne oldu?

Perşembe günü Banka'nın Para Politikası Komitesi faiz oranını %3,75'ten %4'e yükseltti. Karara eşlik eden Para Politikası Raporu'nda kararın arkasındaki etkenler sıralandı ve hava koşulları bunlardan biriydi.

El Niño, Pasifik'te ortaya çıkan ve dünyanın dört bir yanında aşırı hava olaylarına yol açabilen bir iklim olayı. Banka, bunun bazı bölgelerde mahsul verimini düşürürken bazılarında artırabildiğini belirtiyor. Genel olarak küresel tarım ürünleri fiyatlarında, dolayısıyla Birleşik Krallık gıda fiyatlarında yukarı yönlü bir baskı bekliyor.

Birleşik Krallık'ın gıda ithalatının yaklaşık dörtte biri El Niño'dan etkilenen bölgelerden geliyor. Bu, ülkenin toplam gıda arzının kabaca %10'una denk geliyor.

Ne zaman hissedeceksin?

Hemen değil. Bankanın görüştüğü kesimlere göre etki 2027'nin başında, önce meyve ve sebze gibi taze ürünlerde başlayabilir. Daha geniş etkiler ise birkaç çeyrek boyunca birikir.

Fiyat artışları süpermarketlerde, bakkallarda, diğer gıda satış noktalarında ve restoranlarda görülebilir. Aylarca sürebilir.

Banka, bu yazın Avrupa'daki kuraklık ve sıcak hava dalgalarının, Birleşik Krallık gıda ithalatının yaklaşık %60'ı Avrupa'dan gelse de yalnızca sınırlı bir etki yaratacağını söylüyor. Zamanlama kışlık buğday ve arpadaki hasarı sınırladı, ancak bazı yazlık ürünler daha kötü etkilendi.

Sıcak hava dalgaları ve El Niño birlikte, 2028'deki zirvede gıda fiyatlarını yaklaşık 2 puan artırabilir. Bu da genel TÜFE enflasyonuna (fiyat artışlarının ana göstergesi) yaklaşık 0,3 puan ekler.

Başka neler var?

Banka ayrıca El Niño'nun küresel enerji piyasalarına da baskı ekleyebileceği uyarısında bulundu. Biyoyakıt üretimini azaltabilir, hidroelektrik ve nükleer enerjiyi kısıtlayabilir, soğutma ve sulama talebini artırabilir. İç sulardaki su seviyesinin düşmesi de ulaşımı aksatabilir.

Bu, birçok hanenin zaten geçim maliyetleriyle boğuştuğu bir döneme denk geliyor. Bazı haneler faiz artışının ardından konut kredisi ödemelerinin yılda 600 sterlin artmasıyla karşılaşabilir.

Öncesinde ne olmuştu?

Banka, faizi Ağustos 2023'te 2008'den bu yana en yüksek seviye olan %5,25'e çıkarmıştı. İlk indirimi Ağustos 2024'te yaptı. Perşembe günkü artış, üç yıl sonraki ilk artış.